Jakie konsekwencje wywoła na gruncie VAT leasing zwrotny samochodu sprowadzonego z Niemiec?

Osoba fizyczna prowadząca działalność gospodarczą, usługi informatyczne, rozliczająca się na podstawie podatkowej księgi przychodów i rozchodów, podatnik VAT, zamierza kupić samochód osobowy w Niemczech, a następnie w kraju skorzystać z leasingu operacyjnego zwrotnego.

Jak rozliczyć na gruncie VAT nabycie takiego samochodu a następnie jego sprzedaż firmie leasingowej?

Odpowiedź

Konstrukcja leasingu zwrotnego dla samochodów osobowych jest w Polsce – przy aktualnym stanie orzecznictwa i praktyki – podatkowo nieopłacalna.

W tym przypadku mamy do czynienia z co najmniej kilkoma zdarzeniami na gruncie podatku od towarów i usług.

Po pierwsze – mamy bowiem do czynienia z wewnątrzwspólnotowym nabyciem środka transportu. Biorąc pod uwagę, że nabycia dokonuje przedsiębiorca (osoba fizyczna prowadząca działalność), niezależnie od tego, czy samochód jest nowym środkiem transportu, czy też nie – występuje tutaj wewnątrzwspólnotowe nabycie środka transportu. Czynność ta podlega VAT.

W przypadku wewnątrzwspólnotowego nabycia samochodów specyficzny jest sposób deklarowania i zapłaty VAT z tego tytułu.

Z przepisów art. 103 ust. 3 i 4 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (tekst jedn.: Dz. U. z 2011 r. Nr 177, poz. 1054 z późn. zm.) – dalej u.p.t.u., wynika bowiem, że podatnicy VAT składający deklarację VAT-7 (VAT-7K), w przypadku gdy nabywany wewnątrzwspólnotowo środek transportu ma być zarejestrowany na terytorium kraju lub jeżeli nie podlega rejestracji, a jest użytkowany na terytorium kraju, są obowiązani, bez wezwania naczelnika urzędu skarbowego, do obliczania i wpłacania podatku w terminie 14 dni od dnia powstania obowiązku podatkowego na rachunek urzędu skarbowego.

W tym przypadku zatem podatek należny od wewnątrzwspólnotowego nabycia samochodu nie staje się składnikiem zobowiązania miesięcznego (kwartalnego), lecz podlega bezpośredniej zapłacie do urzędu skarbowego.

Podatek należny z tytułu wewnątrzwspólnotowego nabycia samochodów wykazuje się także w szczególny sposób w deklaracji podatkowej. Wypełniając deklarację VAT-7:

- w polu 34 należy wykazać także podatek należny od wewnątrzwspólnotowego nabycia samochodu,

- w polu 44 należy wpisać wpłacony do urzędu skarbowego podatek od wewnątrzwspólnotowego nabycie samochodu.

W efekcie podatek należny zapłacony do urzędu skarbowego od wewnątrzwspólnotowego nabycia samochodu jest odejmowany od miesięcznego zobowiązania podatkowego.

Należy zauważyć, że taki sposób rozliczenia się z podatku ma zastosowanie wówczas, gdy firma kupuje samochód dla siebie. Jeśli samochód jest kupowany w celu jego odprzedaży, to wówczas nie będzie obowiązku zapłaty podatku w ciągu 14 dni od dnia powstania obowiązku podatkowego. Z przepisów wynika bowiem, że ten specjalny tryb ma zastosowanie tylko w sytuacji, gdy samochód ma być przez nabywcę zarejestrowany na terytorium kraju lub jeżeli nie podlega rejestracji, jest użytkowany na terytorium kraju. Jeśli samochód jest przeznaczony do odprzedaży, to zwykle nie jest rejestrowany (przez nabywcę) w Polsce przed jego sprzedażą. Wtedy nie ma obowiązku zapłaty podatku bezpośrednio do urzędu skarbowego, zaś wewnątrzwspólnotowe nabycie samochodów rozlicza się tylko w deklaracji VAT.

Jeśli więc kupujący samochód nie będzie go rejestrował w Polsce (zrobi to firma leasingowa), to wówczas nie musi wpłacać należnego od nabycia podatku bezpośrednio do urzędu skarbowego. Wykaże go “tylko” w deklaracji.

Wewnątrzwspólnotowe nabycie samochodu kreuje także podatek naliczony. Zasadniczo podlega on odliczeniu od podatku należnego w deklaracji za ten sam okres, w którym zadeklarowano podatek należny od nabycia. W odniesieniu do samochodów osobowych obowiązuje jednak ograniczenie w odliczaniu – bowiem co do zasady za podatek naliczony od ich wewnątrzwspólnotowego nabycia uważa się 60% podatku należnego, nie więcej niż 6.000 zł.

W tym przypadku nabycie samochodu następuje w celu wzięcia go w leasing zwrotny, czyli odsprzedaży firmie leasingowej, która samochód ten wyleasinguje podatnikowi. W przypadku, gdy samochody nabywane są w celu odprzedaży, ograniczenie w odliczaniu podatku naliczonego nie ma zastosowania.

Muszę jednak zauważyć, że stanowisko orzecznictwa podatkowego jest takie, że w przypadku gdy podatnik nabywa samochód osobowy, aby następnie stał się on przedmiotem leasingu zwrotnego, to ograniczenia w odliczaniu podatku naliczonego mają zastosowanie.

Przykładowo w wyroku z dnia 6 października 2011 r., I FSK 1288/10, NSA stwierdził: “za trafne należy uznać stanowisko wyrażone przez Sąd I instancji, iż w rozpatrywanej sprawie odsprzedażą samochodów będącą przedmiotem działalności byłaby wyłącznie działalność polegająca na nabywaniu samochodów jako towarów handlowych w celu ich dalszej odsprzedaży (czy to pośrednikom w działalności handlowej czy też odbiorcom finalnym, nabywającym samochody do swojego użytku). Natomiast sprzedaż samochodów przez skarżącą Spółkę służyła jedynie wykonaniu umowy leasingu zwrotnego, która to umowa była wykorzystana w celu finansowania (kredytowania) nabycia na własne potrzeby środków trwałych, tj. obu opisanych we wniosku samochodów”.

Nie można się absolutnie zgodzić z tego rodzaju poglądami, niemniej jednak należy mieć na uwadze, że występują one i ograniczają prawa podatników.

Mając na uwadze powyższe należy zauważyć, że rozwiązaniem niekwestionowanym byłoby: rozliczenie podatku należnego od wewnątrzwspólnotowego nabycia samochodu; odliczenie 60% tego podatku (lecz nie więcej niż 6000 zł). Pełne odliczenie podatku naliczonego może być kwestionowane.

Następnie – po wewnątrzwspólnotowym nabyciu samochodu podatnik dokonałby leasingu zwrotnego, czyli sprzedałby samochód firmie leasingowej, aby następnie wziąć go w leasing.

W tym przypadku mielibyśmy zatem po pierwsze do czynienia z dostawą towarów (sprzedaż samochodu firmie leasingowej). Należałoby rozliczyć podatek należny od tej dostawy towarów.

Po drugie – podatnik otrzymywałby faktury od firmy leasingowej. Z tych faktur mógłby odliczyć tylko 60% podatku, lecz nie więcej niż 6000 zł dla jednego samochodu w ramach jednej umowy.

Powyższe sprawia, że konstrukcja leasingu zwrotnego dla samochodów osobowych jest w Polsce – przy aktualnym stanie orzecznictwa i praktyki – podatkowo nieopłacalna.

Adam Bartosiewicz

Doktor nauk prawnych. Doradca podatkowy. Wspólnik i członek zarządu EOL Kancelaria Doradztwa Podatkowego sp. z o.o. sp. k.

Autor i współautor kilkuset prac (komentarzy, monografii, glos i artykułów) z zakresu prawa podatkowego oraz karnego skarbowego. Jego publikacje cytowane są w ponad tysiącu orzeczeń sądów administracyjnych. Jest autorem opinii prawnych na potrzeby Parlamentu Europejskiego.